Jak dowiedzieć się, że sąsiad połączył się z Twoim Wi-Fi, zanim pobierze swój pierwszy gigabajt

Wyobraź sobie taką sytuację: jest wieczór, siedzisz wygodnie na kanapie gotowy obejrzeć film w 4K, ale obraz bez przerwy się buforuje. Otwierasz ustawienia routera i widzisz listę dziesięciu „nieznanych urządzeń”. Brzmi znajomo? Z mojego doświadczenia wynika, że ci „goście" mają tendencję do pojawiania się w najgorszym możliwym momencie. Oczywiście możesz ręcznie sprawdzać panel administracyjny routera od czasu do czasu, ale kto z nas robi to częściej niż raz w roku?

Tutaj z pomocą przychodzi Pi.Alert — narzędzie typu open-source pełniące rolę „stróża" Twojej sieci domowej lub biurowej. To nie tylko skaner, ale pełnoprawny system monitorowania, który wszczepi alarm, zanim nieproszony gość zdąży przeskanować Twoje zasoby sieciowe.

Czym jest Pi.Alert i dlaczego to nie jest zwykły nmap z interfejsem webowym?

Projekt pierwotnie powstał jako lekkie rozwiązanie dla Raspberry Pi, ale z czasem rozrósł się w potężne narzędzie, które można uruchomić praktycznie na dowolnym serwerze Linux lub w Dockerze. Jego głównym zadaniem jest monitorowanie połączeń LAN i Wi-Fi.

W przeciwieństwie do prostych skanerów, Pi.Alert prowadzi historię. Zapamiętuje każde urządzenie, jego adres MAC, częstotliwość pojawiania się, a nawet typ sprzętu. Jeśli w sieci pojawi się nowe urządzenie — otrzymujesz powiadomienie. Jeśli Twoje „zawsze włączone" urządzenie (na przykład kamera inteligentna lub serwer) nagle zniknie z sieci — również otrzymujesz powiadomienie.

Co ma do zaoferowania?

Przyjrzyjmy się kluczowym funkcjom, które sprawiają, że Pi.Alert jest niezastąpiony w Home Lab:

Pełna kontrola urządzeń. System wykorzystuje jednocześnie wiele metod skanowania: od klasycznego arp-scan po integrację z serwerami DHCP, takimi jak Pi-hole, Mikrotik, UniFi czy Keenetic (przez SNMP lub API).
Monitorowanie usług webowych. Jeśli prowadzisz kilka samodzielnie hostowanych usług (Nextcloud, Home Assistant, Plex), Pi.Alert sprawdzi ich dostępność przez HTTP/HTTPS, monitoruje ważność certyfikatów SSL i mierzy czasy odpowiedzi.
Wykrywacz obcych serwerów DHCP. To specyficzna, ale użyteczna funkcja. Jeśli ktoś w Twojej sieci przypadkowo (lub celowo) podłączy router „nieprawidłowo" i zacznie rozdawać własne adresy IP, Pi.Alert natychmiast to zgłosi.
Inteligentne powiadomienia. Zapomnij o sprawdzaniu panelu webowego. Projekt obsługuje wysyłanie alertów przez Telegram, Pushsafer, Pushover, e-mail, a nawet usługę ntfy.

Jak to działa pod maską

Architektura projektu jest logiczna i prosta, co sprawia, że jest bardzo stabilna:

Backend: Napisany w PHP i uruchamiany zgodnie z harmonogramem przez systemowy cron (zazwyczaj co 5 minut). Odpytuje sieć, aktualizuje bazę danych SQLite i wysyła powiadomienia.
Frontend: Przyjemny i nowoczesny interfejs z obsługą wielu języków, w tym rosyjskiego. Tutaj możesz grupować urządzenia, przypisywać im ikony, przeglądać wykresy aktywności, a nawet wysyłać Pakiety Magiczne, aby wybudzać komputery (Wake-on-LAN).
Satelity: Jeśli masz złożoną sieć z wieloma VLAN-ami lub fizycznie odległymi segmentami, możesz zainstalować małe skrypty satelitarne, które zbierają dane lokalnie i wysyłają je do „głównego" serwera Pi.Alert.

Praktyczne przypadki użycia: dla kogo to jest?

1. Bezpieczeństwo sieci domowej

Skonfigurowałeś Pi.Alert i „posprzątałeś" listę urządzeń, oznaczając telefon, laptop i telewizor jako zaufane. Tydzień później przychodzi wiadomość w Telegramie: „Nowe urządzenie: Xiaomi-Phone." Ale w domu masz tylko urządzenia Apple. To świetny powód, żeby zmienić hasło do Wi-Fi lub sprawdzić, czy sąsiad nie „zajrzał" do Ciebie.

2. Monitorowanie inteligentnego domu

Urządzenia inteligentne mają tendencję do „odpadania" od sieci. Dzięki Pi.Alert dowiesz się, że czujnik wycieku lub kamera jest offline, zanim dojdzie do kłopotów.

3. Monitorowanie dla programisty

Jeśli wdrażasz projekty na domowym serwerze, Pi.Alert sprawdzi, czy Twój kontener nie uległ awarii lub czy certyfikat SSL Let's Encrypt nie wygasł.

Od czego zacząć

Instalacja jest maksymalnie uproszczona. Dla większości systemów opartych na Debianie (w tym Ubuntu i Raspberry Pi OS) wystarczy jedno polecenie:

sudo bash -c "$(wget -qLO - https://github.com/leiweibau/Pi.Alert/raw/main/install/pialert_install.sh)"

Przy okazji, dla entuzjastów wirtualizacji mamy świetną wiadomość: projekt jest oficjalnie wspierany w Proxmox Helper-Scripts, więc możesz uruchomić go w kontenerze LXC dosłownie w ciągu kilku minut.

Czy warto wypróbować?

Jeśli cenisz porządek w swojej sieci i chcesz spać spokojnie, wiedząc, że żaden bajt nie prześliźnie się poza Twoją uwagę — zdecydowanie tak. Pi.Alert przekonuje prostą konfiguracją i jednocześnie głębią swoich możliwości. Nie jest przeładowany niepotrzebnymi funkcjami, ale wszystko, co oferuje, działa jak w zegarku.

Projekt jest aktywnie rozwijany przez społeczność (to fork oryginalnego, ale porzuconego Pi.Alert), regularnie otrzymuje aktualizacje i nowe integracje. Z mojego doświadczenia wynika, że to jedno z tych narzędzi, które konfiguruje się raz, a potem po prostu korzysta z owoców jego pracy.

Jak monitorujesz bezpieczeństwo swojej sieci? Czy korzystasz z wbudowanych narzędzi routera, czy polegasz na specjalistycznych rozwiązaniach? Podziel się swoim doświadczeniem w komentarzach!